Hacı Bayram Veli Kimdir, Hayatı ve Eserleri | Türk Bilgin

Hacı Bayram Veli Kimdir, Hayatı ve Eserleri

İslam’a büyük hizmetleri olan, tasavvuf alimi Hacı Bayram Veli kimdir, İslam dinine kazandırdığı eserleri ve hayatı hakkında bilgiler bulunduran bu güzel makaleyi okumanızı tavsiye ederiz.

Hacı Bayram Veli Kimdir?


İslam dünyasının alimlerinden biri olan Hacı Bayram Veli, İslam dininin Anadolu’da yayılmasında çok büyük katkıları oldu. 1352 yılında Ankara Solfasol köyünde dünyaya gelen Hacı Bayram Velinin gerçek adı Numan bin Ahmed’dir. Hacı Bayram Veli’nin doğduğu Solfasol ismindeki köyün adı ”Erdemliler” anlamında olan ”Zü’l-fazıl”dır.

Çiftçi bir babanın oğlu olan Numan, okumaya pek bir hevesli olduğundan babası onu, Ankara’da bulunan Kara Medresesine verdi. Kara Medresesini başarı ile bitiren Numan daha sonra Bursa’da aldığı eğitimi taçlandırdı ve Ankara’ya geri döndüğünde sohbetler, vaazlar vermeye başladı. Ünü Ankara’da ve Anadolu’da kısa sürede yayılarak Somuncu Baba olarak bilinen Şeyh Hamidüddin Aksarayi hazretlerine kadar gitti. Şeyh  Hamidüddin Aksarayi Numan’ı Kayseri’ye yanına çağırdı ve ona tasavvuf ve din üzerine yüksek bilgi ve ders aldı. Kurban Bayramında gerçekleşen bu ziyaretten dolayı Şeyhi Numan’a Bayram adını verdi. Daha sonra Şeyhi ile birlikte hacca giden Bayram, hac vazifesinden sonra tekrar Anadolu’ya dönen Bayram, ”Hacı” ünvanını alınca ona Hacı Bayram denilmeye başlandı. Şeyh Hamidüddin talebesi olan Hacı Bayram’a, tarikatlık geleneğinde ”ışık” olarak adlandırılan bilginin dersini verdikten sonra, Hacı Bayram kendini tamamen tasavvufa adadı.

Hacı Bayram Veli’nin verdiği vaazlar tasavvuf üzerine idi. Verdiği vaazların derinliğini ve önemini anlayamayan bazı insanlar Hacı Bayram Veliyi Sultan II. Murat’a şikayet ettiler. Sultan II. Murat Han Hacı Bayram Veli Hazretlerini Edirne’ye davet edince, Hacı Bayram bu davete icabet ederek Sultan’ın huzuruna çıktı. Kısa süreli bir sohbetin ardından Sultan II. Murat Han onun, ne kadar kıymetli bir İslam alimi olduğunu anladı ve hakkında söylenenlere hiç itimat etmedi. Onu Bursa Medresesi’ne müdderis olarak gönderdi.

Şeyh’inin ölüm haberini alan Hacı Bayram Veli, Bursa’da müderrislik görevinden ayrılıp Ankara’ya dönen Hacı Bayram Veli, şimdiki adıyla Ulus’ta cami ve medrese yaptırarak insanlara irşat görevi yapmaya başladı ve çevresine toplanan insanlara İslam dininin güzelliklerini, inceliklerini anlatıp İslam’ı yaymaya çalıştı.

Tasavvuf alimi, halk aşığı, gönüllerin sultanı Hacı Bayram Veli 1429 yılında 77 yaşında iken  bu dünyadan ebediyete göç etti. Gerisinde bıraktığı mirası olan eserleri ve tasavvuf öğütlerini halk sahiplendi. Hacı Bayram Veli’nin sohbetlerinde insanlara manevi yönden aktardığı İslam üzerine tasavvufi bilgiler, ölümünden sonra talebeleri tarafından benimsenmiş  ve Bayramilik Tarikatını kurmuşlardır. O, o dönemde yaptığı iyiliklerle, yardımseverliği ve güzel ahlakıyla gönülleri fethetmiş bir İslam alimiydi. Ölümünden sonra yaptıkları hiçbir zaman unutulmadı ve günümüze kadar ulaştı. Hacı Bayram Veli; 77 yıllık hayatına bir çok eser sığdırmış, bir çok talebe yetiştirmiş ve Müslümanlığın Ankara ve çevresine yayılmasını sağlamış, tasavvuf alanında bir çok eser vermiş, çok değerli bir Türk alimidir.

Bayramilik Tarikatı


İnsan ile Allah’ı birbirine yaklaştırma maksadıyla, varlık birliği anlayışını benimser. Bayramiliğin bazı temel ilkeleri vardır. zikr adını verdikleri törende Bayramilik’e göre Allah’a ulaşmak için kişinin kendini bilme, bulma ve olgunlaştırma eğitimi de denen bu törende açık veya gizli, sesli veya sessiz olarak iki seçenek vardır. Bu törene iştirak edecek olan dervişler, bir daire şeklinde diz çöküp otururlar. Sonra şeyh ve dervişler tarafından Allah’ın bazı isimleri yüksek sesle okunur. Bu törende Allah’ın hangi isimlerinin okunacağına ise yine şeyh tarafından karar verilir. Dervişler bu sırada gözlerini yummak zorundadır ki, bu inanışa göre Allah’tan başka bir şey görmemek içindir. Tamamen Allah’a verme anlamına da gelir.

Hacı Bayram Veli’ye göre kendini tasavvufa adamış olan bir insan öncelikle şunu bilmelidir. Tasavvuf ilminde Allah tek varlıktır. O, bütün evreni kaplar ve sonsuzdur. Bir yerden başlayıp bir yerde bitmez. Evrenin yaratıcısıdır. kendini Tasavvufa adayan bir insanın uymak zorunda olduğu ve bağlanması gereken üç ana ilke vardır. Bunlar;

1)- Her şeyin kaynağı Allah’tır. İnsan sadece bir araç’dır.

2)- Tanrı var olan herşeyde görülür, gerçekte de var olabilmek Allah’ın görünmesidir.

3)- Bütün bu nitelikler-sıfatlar bir tanrısal görünüştür. Bu üç ilke Hacı Bayram Veli tarafından şöyle açıklanır;

♦ Eylemlerin birliği

♦ nitelikler birliği

♦ öz birliği

Tasavvuf inancında varlık birliği olarak adlandırılan bu durum, düşünen, yaratan ve eylemde bulunan Allah’tır.

İnsanın, içine kapanıp bütün dünyevi varlıkları unutup, yüz çevirip derin düşüncelere dalarak, Allah’ı bir ışık gibi gönül yoluyla görebileceği kanısındadır Hacı Bayram Veli. Hacı Bayram Veli’ye göre insanın içinde (gönlünde) karşı karşıya bulunan iki yay bulunmaktadır. Bu yaylardan birisi dışarı çıkıp, evrene açılarak, görünen tanrısal varlığı kavramayı sağlarken. İnsan, gönlünde Allah’ı görebilmesi için gerekli olan üç şart daha vardır. Bu şartlar ise;

♦ cezbe

♦ muhabbet

♦ sırr-ı ilahi

Birinci olan, var olan herşeyden yüz çevirip sadece Allah’a yönelme, aşırı olarak bir kıvanca kapılma anlamına gelmektedir. İkincisi, Allah’tan başka bir varlığa sevgi beslememe. Allah’ın sadece sevgi bağıyla bilinebileceğine inanılır. Üçüncü de ise, Allah’ın gizemine varmaktır. Bütün bu ilkeleri yerine getirdikten sonra son aşama olan Allah’a varmak gelir. Bunun 3 kuralı ise;

1)- Tüm eylemlerin yok olduğunu düşünüp, yok sayarak sadece Allah’ı düşünmek, Her şeyde Allah’tan başka bir varlık olmadığına inanmak.

2)- Her şeyin Allah’tan geldiğini kavramak. Allah dışında bir niteliğin bulanamayacağı kanısına kesin olarak ulaşmak.

3)- Allah’ın özünden başka hiç bir öz bulunamayacağını ve kişinin kendi varlığının yokluktan başka bir şey olmadığını bilmek.

Hacı Bayram’a göre bir kişi Allah’ı hissetmek ve onu gönül gözüyle ona ulaşmak için, gönül ışığını görmesi gerekiyor ve bunu ancak gönül olgunluğunun en üst tabakasına çıkmış olan görebilir. 

Hacı Bayram Velinin Eserleri


Makalat – (Farsça)

Kitâbu’l-Fevâid

Şerh-i Besmele

Şathiyye

Makâlât-ı Gaybiyye ve Kelimât-ı Ayniyye

Konu Hakkında Bilgilendirici Video


Yorum

Yorum

1 Yorum

Yorum Ekle

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Genel Genel DMCA.com Protection Status