Kariyer Nedir?, Nasıl Seçilir ve Planlanır? | Türk Bilgin

Kariyer Nedir?, Nasıl Seçilir ve Planlanır?

Kariyerin Tanımı ve Önemi

Kariyer, bireyin hayatı süresince öğrenmesi, ilerlemesi ve gelişmesi olarak ifade edilmektedir. Kariyer seçimi; bireyin heves ve ihtiyaçları ile ili ve yeteneklerini en ideal noktada biraraya getiren karardır.

Kariyer Seçimini Etkileyen Faktörler

Bireylerin kariyer seçimi, bireyin sosyal geçmişi, anne baba ilişkisi, bireyin içersinde bulunduğu sosyal çevre, ailenin toplumsal ekonomik düzeyi, gibi sosyal etkenler ve değerler, inançlar, tutumlar, beklentiler ya da şahıslik yapıları gibi psikolojik (şahsi) etkenler ile yakından ilişkilidir.

Kariyerle İlgili Genel Kavramlar

Kariyerle beraber sarfedilen kavramlar alçakta kısaca açıklanmıştır:

Kariyer Hareketliliği: Günümüzde bilgi ekonomisine bağlı çalışanların değişik işletmelerde ve işlerde kariyerlerinin gelişimini sürdürerek ve buna bağlı olarak da kariyer yaşamlarındaki  iş ve iş yeri değiştirmeleri eğilimidir.

♦ Kariyer Yolu: Kişinin kariyerini meydana getiren işlerin sıralanması olarak tanımlanmaktadır.

Kariyer Düzleşmesi (Platosu): Bireyin daha çok yükselme mümkünlülüğü bulunmayan ya da çok az olan bir kariyer basamağında bulunmasını ifade eder.

♦ Kariyer (Dengeleri) Çapaları: Bireyin şahsi değer ve tutumlarından meydana gelen, onun hayatını dengeleyen, kendi algıladığı özellik ve yetenekleri, güdü, değer, tutum ve davranışları ile şunları dengeleyen ve yönlendiren unsurlardır.

Kariyer Kalıpları: Kişilerin çalışma yaşamları süresince iş ve kariyerleri ile alakalı davranışlarını ifade eder.

Kariyer Değerleri: Çalışanın kendi kariyeri amacıyla olmazsa olmaz gördüğü hususlardır.

Kariyer Aşamaları

Bir bireyin iş hayatı içersindeki kariyeri belli aşamalardan meydana gelen bir süreçtir. Bu aşamalar alttaki şekilde özetlenebilir:

Keşfetme (Arama): Bu aşama, genellikle 20’li yaşların ortasında sona eren okuldan ilk işe başlayıncaya kadar geride bıraktığımız süredir. Bu devre kendini ispatlama ve alternatifleri değerlendirme devreidir.

Kurma Aşaması: Farklı kaynaklardan iş aramayla başlandığı, gerçek dünyadaki başarı ya da başarısızlıkları kanıtlayan ilk iş bulma, işe yerleşme, yetenek kazanma, işi öğrenme ve akranları doğrulusunda kabul edilme devrelerini amacıylae alan bu aşamada belirsizlik ve bunalım başlar, şahıs mevki bulma ve kendini kanıtlama gibi iki mühim problemle baş etmek durumunde kalır.

Kariyer Ortası: Fiziksel ve zihinsel kapasitenin azalması ile heves ve kariyer motivasyonunun kaybedilmesi süreci olarak değerlendirilen bu aşama, bireyin çıraklıktan ustalığa, öğrenici olmaktan yapıcı olmaya geçtiği aşamadır. Bu devrede emniyet ihtiyacının önemi azalmakta; başarı, saygınlık, bağımsızlık ihtiyacı ön plana çıkmaktadır.

Kariyer Sonu: Bireylerin şahısliğe yönelim üstüne odaklandıkları, teşkilate yönelimlerinin azaldığı; performanslarının, mobilitelerinin düştüğü ve durumu hazırdaki işlerinde kilitlenip kaldıklarını fark ettikleri aşamadır. Kariyerinin en uzun adımı olan bu devrede; öğrenmede yavaşlama bulunduğu amacıyla bireyler yalnızca tecrübelerinden yola çıkarak kazandıkları bulguyu başkalerine öğretmeye çalışır.

Azalma (Emeklilik): Emeklilik yaklaştıkça bireyin gücü, yükümlülükleri ve kariyeri azalır. Bazıları emeklilik devresine ait planlar yapar iken birtakımları teşkilatten ayrılmayıp danışmanlık yaparak o güne kadar kazandığı deneyimlerinden teşkilatı ve genç çalışanları yararlandırırlar.

Kariyerde Karşılaşılan Sorunlar

Kişiler kariyer süreci ortamında çoğu problemle karşı karşıya kalabilirler. Bu problemlerin bir alanı kariyere başlama, kariyeri geliştirme ya da kariyeri sonlandırma süreci ortamında meydana çıkarken bir alanı da devrelerden bağımsız olarak bireysel nedenlerle meydana çıkan problemlerdır. Özel problemlerı;

♦ Cinsiyetten kaynaklanan problemler,

♦ Çift kariyerli eşler,

♦ Ay ışığı sorunu,

♦ Çift kariyerlilik başlıkları altında toplamak mümkündür.

Kariyer Planlamasının Kavramsal Analizi

Kariyer planlama, teşkilatteki kariyer yollarını belirleyerek teşkilatın ihtiyacıni sağlayacak personeli elde etmek hedefiyle personeli ideal işlere yerleştirmek olarak tanımlanabilir.

Kariyer Planlama Süreci;

♦ Bireysel ve

♦ Örgütsel olmak üzere iki başlık altında incelenebilir.

Bireysel kariyer planlaması, bireyin kendi istikbal hedeflerinin işlerinin ve görevlerinin kendi beklentileri ve talepleri yönünden planlamasıdır. Bu planlama;

♦ Kendi kendini değerlendirme,

♦ Fırsatları tarife hedefleri saptama ve

♦ Planları hazırlama aşamalarından oluşur.

Örgütsel kariyer planlaması ise çalışanın sahip bulunduğu bilgi, yetenek ve yetkinliklerin geliştirilmesi ile çalıştığı teşkilat içersindeki ilerleyişinin planlamasıdır.

Kariyer planlaması süreci yönünden mühim bir başka konu, çalışanın kariyer yollarının belirlenmesidir. Kariyer yolları belirlenirken kariyer haritalarından yararlanılmaktadır.

Kariyer Haritaları: Bir teşkilat içersinde bir işten başkaine ilerleyebilmenin yollarını saptamak üzere sarfedilen bir teknikken kariyer yolları, bireyin şahsi amaçlarına ulaşmak amacıyla geçtiği yollardır.

Çalışanların kendileri amacıyla seçebileceği;

♦ Geleneksel kariyer yolu,

♦ Ağ kariyer yolu,

♦ Yatay kariyer yolu,

♦ İkili kariyer yolu olmak üzere dört değişik kariyer yolu bulunmaktadır.

Kariyer Geliştirmenin Tanımı

Kariyer geliştirme, çalışanın kariyer hayatındaki amaçlarına ulaşabilmesi amacıyla yapılan bütün faaliyetlerdir.

Kariyer Geliştirme Araçları

Kariyer geliştirmede yararlanılan asli kaynaklar şunlardır:

♦ Kariyer Merkezleri,

♦ Kariyer Rehberleri,

♦ Mentorlar,

♦ Koçlar,

♦ Örgütsel Yedekleme Planı,

♦ Kariyer Atölyeleri,

♦ Yazılı Kaynaklar ve Alıştırma Kitapları,

♦ Eğitim ve Geliştirme Programları,

♦ İş Zenginleştirme,

♦ İş Rotasyonu.

Kariyer Yönetimine Yönelik Kavramsal Analiz

Kariyer Yönetimi, bireylerin iş hayatına yönelik planlar yapmaları olarak tanımlanmaktadır. Bir teşkilatın kariyer idaresi çabalarının başarılı olmasını dört etken saptamaktedir.

♦ Kariyer idaresinin iyi bir şekilde planlanması,

♦ Örgütte, üst idaresin kariyer idaresini destekleyici olumlu bir hava yaratması,

♦ Yöneticilerin kariyer idaresinin bir çok uygulama ve sürecini dikkatli bir şekilde yapması,

♦ İşveren-çalışan ve çalışanın şahsi planları arasında kariyer denkliğinin sağlanması.

Kariyer idaresinin;

♦ Bireysel ve

♦ Örgütsel yönden olmak üzere iki ebatı bulunmaktadır.

Örgüt, bireyin üstünde yoğunlaşan birtakım kararlar alarak onların kariyerlerinin idaresini üstlenip yeni kariyer planları yapmalarına katkıda bulunmaktadır. Bu kararlar şunlardır:

♦ İç işe alım,

♦ Terfi,

♦ Transfer ya da yer değiştirme,

♦ Eğitim ve geliştirme,

♦ İşten çıkarma,

♦ Emeklilik.

Bireysel kariyer idaresi, bireyin iş hayatına dair hedeflerini yapmak hedefi ile lüzumlu faaliyetleri planlaması, organize etmesi, icra etmesi, koordinasyonu ve değerlendirmesidir.

Kariyer idaresinin teşkilat ortamında insan kaynakları ile alakalı en çok kullanıldığı alanlar;

♦ Gelecekte ihtiyaç duyulacak insan kaynağının niteliksel ve niceliksel olarak belirlendiği insan kaynakları planlaması,

♦ Aday personel bulma ve şunlar arasından işe ve teşkilate en ideal olanları seçme,

♦ Kariyer hedeflerine ulaşma noktasında alakalı şahıslara eğitim verme ve onları geliştirme,

♦ Kariyer gelişimine paralel olarak personele adil ücret verme ve performans değerlemedir.

Yorum

Yorum

Yorum Ekle

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Genel Genel DMCA.com Protection Status