Türk Parası (Türk Lirası) TL'nin Tarihçesi | Türk Bilgin

Türk Parası (Türk Lirası) TL’nin Tarihçesi

Paranın Serüveni

1843 yılında piyasaya ilk çıktığı günden itibaren hayatımızın ayrılmaz bir parçasıdır para… Peki, günümüzde kullandığımız paranın hangi değişim ve dönüşümlerden geçtiğini biliyor muyuz? Hatırlayan ve hatırlayamayanlar için işte paranın ilginç serüveni

İlk ‘lira’ Sultan Abdülmecid döne­minde 5 Ocak 1843’te “Osmanlı Lirası” adıyla basılır. Henüz kâğıt para basılmadan önce kullanılan bu Osmanlı altın parasına “Sarı lira” denirdi. 2 Haziran 1854’te çeyrek lira ve 18 Şubat 1855’te de iki buçukluk ve beşibiryerdelerin basılmasına başlanır.

Cumhuriyet döneminde ise, 30 Aralık 1925 tarih ve 701 Sayılı Mev­cut Evrak-ı Nakdiye’nin Yenileriyle istibdaline Dair Kanun kabul edilerek ilk Türk banknotlarının bastırılmasına karar verilir.

1927’de piyasaya çıkarılan ve ön yüzünde Atatürk’ün bir portre fo­toğrafının yer aldığı banknot, Cum­huriyet dönemindeki ilk kâğıt para olup Birleşik Krallık’ ta, Thomas de la Rue şirketi tarafından 88 bin Britan­ya altınına bastırılır. 1, 5 ve 10 lirada Atatürk’ün portresi, diğerlerinde ise Atatürk hem filigranda hem de resim olarak gözükmektedir. Üzerinde Os­manlI Türkçesi ve Fransızca yazıların yanı sıra dönemin Maliye Bakanının imzası yer alırdı. Paraların yeniden Latin harfleriyle piyasaya çıkması büyük bir masraf olduğu için 1927’de basılan paralar 1928’deki harf devri- minden sonra da yıllarca yürürlükte kalmıştır. 1937’de tedavüle giren Latin harfli paraların hepsinde Atatürk portreleri bulunmaktaydı.

ismet İnönü ilk kez cumhurbaşkanı seçildiğinde Londra’ya haber verilerek basılmakta olan paralardan Atatürk’ün portreleri çıkartılır, ye­rine İnönü’nün portreleri konulur. Böylece 1938 yılından 1951 yılına kadar paralarda İnönü’nün portreleri yer alır.

Cumhuriyetin kuruluşundan günümüze kadar 9 emisyon gru­bunda 24 farklı değerde ve 126 tertip banknot dolaşıma çıkartılır, ilk altı emisyon grubundaki banknotların tamamı ile Yedinci Emisyon Grubun­daki banknotların bir kısmı değişik tarihlerde dolaşımdan kaldırılır ve 10 yıllık zamanaşımı sürecinin sonunda değerini yitirir.

Birinci Emisyon

Dönemin Maliye Bakanı başkan­lığındaki komisyon tarafından 1, 5,10, 50,100, 500 ve 1.000 liralık kupürlerden oluşan banknotlar belirlenir; bir Birleşik Krallık firması olan De La Rue tarafından filigranlı kağıtlara kabartma olarak bastırılır.

İkinci Emisyon

3 Ekim 1931 tarihinde Merkez Bankası faaliyete geçer ve para basma yetkisi bu kuruluşa ver­ilir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası kurulduktan sonra, Harf Devrimi’nden önce basılan eski yazılı banknotlar, yeni harfler ile basılır ve yeni banknotlarla değiştirilir.

Üçüncü Emisyon

Bu dönemdeki paraların tama­mı ismet İnönü portreü olarak bastırılır. 1942-1947 yılları arasın­da dolaşıma çıkartılan 6 farklı değerde, 7 tertip paralar, bu defa Birleşik Krallık, Almanya ve ABD’de bastırılır.

Dördüncü Emisyon

1947-48 yıllarında dolaşıma çıkartılan 2 farklı değerde, 3 tertip olan banknotların tamamı ismet İnönü portreü olup Amerika Birleşik Devletlerinde bastırılır.

Beşinci Emisyon

Beşinci Emisyon Grubu banknot­lar, 7 farklı değerde, 32 tertip olarak basılır ve 1951-1971 yılları arasında dolaşıma çıkartılır.

Altıncı Emisyon

E6 banknotlar 7 farklı değerde, 18 tertipten oluşmaktadır. 1966-1983 yılları arasında dolaşıma çıkarılan bu banknotlardan I. Tertip 20 Türk lirası Birleşik Krallıkla, diğerleri ise Türkiye’de basılır.

Yedinci Emisyon

1979 yılından itibaren dolaşıma verilmeye başlaman E7 grubu banknotlar 2002 yıl itibariyle 15 farklı değerde, 36 tertipten oluş­maktadır. Banknotların tamam Türkiye’de basılır.

Sekizinci Emisyon

28 Ocak 2004 tarih ve 5083 sayılı “Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para Birimi Hakkında Kanun” gereğince Türkiye’de ilk kez gerçekleştirilen Türk lıras ndan 6 sıfır atma operasyonu kapsamında 1 Ocak 2005 tarihinden iti­baren dolaşıma verilir. E8 Grubu banknotlar 6 farklı değerden oluş­maktadır. Bu banknotların tamamı Türkiye’de basılmıştır.

Yorum

Yorum

Yorum Ekle

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Genel Genel DMCA.com Protection Status