Türkiye'de Kahvenin Tarihi | Türk Bilgin

Türkiye’de Kahvenin Tarihi

Kahvenin Tarihi

Türk kültürünün simgesi haline gelmiş bir içecek olan kahve hayatımızın bir parçası olmuştur. Peki, bu güzel içecek hayatımıza nasıl girdi?

Kahvenin anavatanı Habeşistan olup önceleri yiyecek olarak ortaya çıkmış||gj|5. yüzyılın başlarında Yemen’de tanınır, aynı yayılın sonlarından itibaren de içecek halini almaya başlar. Tarihçi Solakzade’ye göre Yavuz Sultan Selim’in Mısır seferini takip eden yıllarda Müslümanfüccarlar tarafından 1519’da İstanbul’a getirilir. Kahvenin geniş rağbet görmesiyle de insan­lar bu içecek etrafında sosyalleşmeye başlamışlardır. Kahve, zamanla geleneksel, hatta törensel bir içecek haline gelir. Birçok ülkenin kendine özgü (cappuc- cîno, espresso4 nescafe…) kahveleri olmakla birlik­te, bunlar arasında özellikle Türk kahvesi daha çok gelenekselleşmiş görülmektedir. Özellikle bayram zi­yaretleri ve kız isteme törenlerinde simgesel yönünü . belirgin bîr şekilde göstermektedir.

Kahve hayatımıza girdikten sonra kahvenin ikram edildiği dükkânlar açılmaya başlanır. İlk zamanlarda “kahvehane” ya da ” kıraathane” diye isimlendir­ilen bu mekânlar günümüzde daha çok “cafe/kafe” olarak bilinir. 16.yüzyılda toplumsal bir kurum olarak ilk örnekleri ortaya çıkmaya başlayan kahvehanelerin; kahve içilen yer olmasıyla bir tüketim me­kânı olmasının yanı sıra toplumsal gereksinimlerin karşılandığı yerler haline dönüşür. Öyle ki kahvehan­eler artık sohbet, eğlenme, dinlenme, haberleşme ve bilgilenme mekânı olarak birçok işleve de aracılık eder. Toplumsal yapıyla bütünleşen kahve ve kah­vehaneler, tarihte siyasi ve dini anlamda birçok kere tartışılan ve hakkında fetvalar çıkartılarak yasaklar getirilen olgulardan olmuştur.

Tarihçi Peçeviye’ye göre İstanbul’un ilk kahvehaneleri 1554-1555 yıllarında Tahtakale’de açılmıştır. İlk kah­vehanelerin müşterileri de yönetimdeki seçkin sınıf ve bürokrasidir yani Kanuni Dönemi’ndeki Kale m iye üyeleridir. Buralar, kitap ve güzel yazıların okunduğu ve bazen de şiir ve edebiyattan söz edilen yerler olmuştur.

Kahve üzerine yazılan şiirler ve beyitler pek çoktur: “ehli keyfe kahve verse tazeler ehli keyfin keyfini yelpazeler.”

İlk kahvehanelerin açılmasından sonra kahvehanel­erin hem sayısı hem de çeşitleri hızla artmıştır. Her kahvehanenin kendine özgü yönetimi, müşterisi ve kahvehanecisi olmuştur. Mahalle kahvehanesi, esnaf kahvehanesi, yeniçeri kahvehanesi ve çalgıcı kahve­haneleri bu kahvehane tiplerine örnektir.

Osmanlı döneminde zaman zaman kahve ve kahve­hane için fetvalar çıkarıldığını ve yasaklar getirildiğini dile getirmiştim. Bunlara örnek verecek olursak: Kanuni devrinin ünlü Şeyhülislamı Ebussuud Efendi kömür derecesinde kavrulan maddeleri tüketmenin İslamiyet’e aykırı olduğunu söyleyerek kahveyi haram say­mıştır. II. Selim ve 111. Murat dönemlerin de yasaklar fazla etkili olmamıştır. I. Ahmet dönemin de Sadrazam Derviş Paşa’nın uyguladığı kahve yasağı da uzun sürmemiştir.

III. Mehmet devrinde kahve içilmesi ve kahvehanelerin açılması tamamen serbest bırakılmıştır. Memlekette kahve ve kahvehaneler aleyhinde en büyük hareket IV. Murat zamanın da meydana gelmiştir. 1633 de Cibali’de çıkan yangın ve kahvehaneler de devlet aleyhine  konuşmalar yasağın çıkmasına vesile olmuştur. Abdüllhamit ise kahve kahvehanelere yasaklar getirmemiş ancak onları denetlemeyi de elden bırakmamıştır.

Birçok yasaklanmayla karşı karşıya kalan kahve ve kahvehaneler, sohbet etme aracı olarak günümüze kadar gelmiştir. Bugün de bir sohbet etme ve dinlenme mekânı olarak günümüzdeki ‘Kafe’leri ziyaret ediyoruz. Bu ziyaret ettiğimiz mekânlar, yıllar geçmesine rağmen aynı özellikleri taşımaktadır. Osmanlı döneminde en çok tercih edilen kahvehaneler sahil kenarları ya da yüksek tepeler olmuştur. Bu günümüzde de değişmemiştir. “Gönül ne kahve ister ne de kahvehane.

Gönül ahbap ister kahve bahane diyerek biraz da gönlümüze hitap etmesi açısından güzel bir manzarası olan kahvehane cafeleri tercih edi­yoruz. Bu durum bize aradan geçen yüzyıllara ve değişen zamanın şartlarına rağmen kahve ve kahvehane kültürümüzde pek bir değişimin olmadığını göstermektedir.

Yorum

Yorum

Yorum Ekle

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Genel Genel DMCA.com Protection Status